ölçeklenebilirlik

ölçeklenebilirliğin sistem tasarımında belirleyici olması

ölçeklenebilirlik, bir sistemin, uygulamanın veya altyapının artan iş yükünü, kullanıcı sayısını ya da veri miktarını karşılayabilmek için performans kaybı yaşamadan büyüyebilme yeteneğidir. bu kavram hem yazılım mimarisinde hem de donanım ve organizasyon yapılarında kritik öneme sahiptir.

genel olarak iki tür ölçeklenebilirlikten söz edilir: dikey (vertical) ve yatay (horizontal). dikey ölçeklenebilirlik, tek bir sunucunun veya bileşenin daha güçlü donanımla (daha fazla cpu, ram vb.) güçlendirilmesini ifade ederken; yatay ölçeklenebilirlik, yükü birden fazla sunucuya veya bileşene dağıtarak sistemin genişletilmesini ifade eder. bulut bilişim altyapıları, otomatik ölçeklendirme özellikleriyle bu süreci kolaylaştırır.

ölçeklenebilir bir sistem tasarlarken; modüler mimari, yük dengeleme, önbellekleme, veritabanı replikasyonu ve mikroservis yaklaşımı gibi yöntemler sıkça kullanılır. amaç, talep arttığında maliyeti kontrollü biçimde büyüterek hizmet kalitesini korumak, talep azaldığında ise kaynak kullanımını optimize etmektir. bu nedenle ölçeklenebilirlik, uzun vadeli sürdürülebilirlik ve maliyet etkinliği açısından temel bir tasarım kriteri olarak değerlendirilir.